Nhóm thông tin:
Xã Vân Hà là một dải đất nhô ra sông Cầu giống như một bán đảo, có cảnh quan thiên nhiên đẹp và thơ mộng của một làng quê Việt Nam cổ truyền khá tiêu biểu. Không chỉ nổi tiếng với những trang sử hào hùng của dân tộc, của lịch sử lập làng từ rất sớm, màu sắc cổ kính hoà quyện với cảnh sắc thiên nhiên. Mà nơi đây, từ xa xưa vốn nức tiếng gần xa với nghề nấu rượu. Cái tên rượu Làng Vân đã trở thành “thương hiệu” độc đáo và là niềm tự hào từ bao đời nay của người dân sống trên mảnh đất này.
Làng Vân thuộc thôn Yên Viên, xã Vân Hà, huyện Việt Yên, tỉnh Bắc Giang là nơi có truyền thống nấu rượu từ lâu đời. Với vị trí thuận lợi 3 mặt giáp sông, Vân Hà sớm phát triển thương nghiệp buôn bán, trao đổi hàng hoá với các vùng xung quanh, trong đó có nghề rượu. Ngay từ buổi đầu lập làng, nghề nấu rượu đã nhanh chóng đem đến sự phát triển hưng thịnh cho người dân nơi đây. Rượu được nấu bằng thứ gạo nếp thơm ngon, ngoài ra còn làm bằng sắn khô hoặc tươi, cộng thêm men gia truyền là 35 vị thuốc bắc quý hiếm và nghệ thuật ngâm ủ tài tình của người dân nơi đây. Rượu uống êm, vị đậm, uống xong có cảm giác lâm li hương vị đặc biệt trong họng và không đau đầu. Khi cầm chai rượu lắc mạnh, ngay lập tức có rất nhiều bọt tăm li ti nổi lên rồi tan dần như pháo bông, pháo hoa. Tất cả tạo nên nét riêng có của loại rượu mang thương hiệu Làng Vân vốn tồn tại từ hàng chục thế kỷ qua. Trải qua các giai đoạn khác nhau nhưng người dân nơi đây vẫn giữ được truyền thống. Trước đây rượu Làng Vân chủ yếu nấu từ sắn, nhưng khoảng 20 năm trở lại đây, một vài hộ gia đình đã mạnh dạn chuyển dần sang nấu rượu từ gạo tẻ và gạo nếp cái hoa vàng. Từ đó chất lượng rượu Làng Vân dần từng bước nâng cao chất lượng.
Năm 2001 một số hộ nấu rượu gạo có chất lượng cao đã tập hợp nhau lại và thành lập hợp tác xã Vân Hương chuyên sản xuất rượu bằng gạo nếp cái hoa vàng và nguồn men cổ truyền. HTX đã trang bị hệ thống nồi nấu và chưng cất thô với công suất 60 lít rượu/giờ gồm: Nồi đồ gạo, tháp trưng cất, cả hai thiết bị này không sử dụng chất đốt trực tiếp mà sử dụng hơi nước nóng được cấp từ nồi hơi, đảm bảo chất lượng rượu luôn ổn định và đáp ứng được số lượng rượu lớn theo yêu cầu của khách hàng. Đặc biệt năm 2004, được sự hỗ trợ của Sở Khoa học và Công nghệ Bắc Giang cùng nguồn vốn của HTX với tổng kinh phí trên 500 triệu đồng đã xây dựng tháp chưng cất hiện đại với công suất 2000 lít/ngày để tinh chế rượu, tách các tạp chất không thể tách bằng các phương pháp thủ công có trong rượu thô: Aldehyd, rượu metanol, các rượu bậc cao, dầu fuzen… Sản phẩm qua trưng cất đạt tiêu chuẩn Việt Nam mà vẫn giữ được hương vị đặc trưng, hương vị của nguyên liệu tạo ra rượu, không làm thay đổi chất lượng đặc trưng của rượu Làng Vân.
Trên cơ sở đánh giá các chỉ tiêu chất lượng rượu Làng Vân của HTX Vân Hương đều đạt so với tiêu chuẩn chất lượng TCVN 7043:2002. Năm 2004, Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ độc quyền số 53:866 nhãn hiệu hàng hoá rượu Làng Vân được đăng ký bảo hộ độc quyền nhãn hiệu hàng hóa tập thể. Để đảm bảo chất lượng sản phẩm, Ban chủ nhiệm HTX đã quản lý rất chặt chẽ các quy trình nấu rượu tại các gia đình xã viên như: 100% gia đình sử dụng men truyền thống, nguyên liệu là gạo nếp cái hoa vàng. Tất cả sản phẩm rượu thô phải được tinh luyện để lọc tạp chất có hại, sản phẩm đạt tiêu chuẩn mới được đóng chai đưa ra thị trường.
Kể từ khi thành lập đến nay, HTX vẫn duy trì ổn định sản xuất rượu với 15 thành viên, trung bình mỗi ngày HTX nấu khoảng 500 lít rượu, tạo công ăn việc làm ổn định cho trên 20 lao động với mức thu nhập bình quân là 2 triệu đồng/ tháng. Doanh thu lãi hàng năm của HTX đạt trên 300 triệu đồng. Sản phẩm làng nghề mang nhãn hiệu rượu Làng Vân của HTX Vân Hương đã nhanh chóng chiếm lĩnh được thị trường, sản xuất ra được tiêu thụ ngày càng tăng, địa bàn tiêu thụ rộng, uy tín của sản phẩm đã dần được khẳng định trên thị trường trong nước. Đến nay sản phẩm đã được nhận nhiều giải thưởng cao quý như: Huy chương vàng tại Hội chợ Triển lãm Tuần lễ xanh Quốc tế Việt Năm 2002. Thương hiệu có uy tín năm 2004 và Thương hiệu Nổi tiếng năm 2005, 2006, đặc biệt trong cuộc thi bình chọn rượu truyền thống (Quốc tửu) toàn quốc lần thứ nhất do Bộ Văn hoá Thông tin tổ chức năm 2007 rượu Làng Vân đã vượt qua gần 80 cơ sở sản xuất và làng nghề chế biến rượu toàn quốc để đạt giải nhất. Đặc biệt trong dịp kỷ niệm một nghìn năm Thăng Long - Hà Nội sản phẩm lại một lần nữa được tôn vinh đạt cúp doanh nghiệp tiêu biểu năm 2010.
Cùng với những giải pháp đồng bộ để xây dựng quy mô nhà máy sản xuất rượu mang nhãn hiệu Làng Vân với nhiều chủng loại, mẫu mã khác nhau đồng thời áp dụng chặt chẽ quy trình sản xuất rượu bằng men thủ công truyền thống của làng nghề; tích cực triển khai quảng bá sản phẩm làng nghề, tin chắc rằng: Rượu Làng Vân sẽ được người tiêu dùng biết trở lại nhiều hơn, mến mộ hơn trên thị trường trong nước và quốc tế, xứng với tên “Vân hương mỹ tửu”./.
Chu Ly
Ảnh bìa:
